<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="GA084n0086"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Zhongguo Fosi Shizhi Huikan, Electronic version, No. 86 黄蘗山寺志</title> <title xml:lang="zh-Hans">中国<persName>佛</persName>寺史志彙刊数位版, No. 86 黄蘗山寺志</title> <author>淸 性幽独往等编订续修</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>DILA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.kaitser</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>8卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">GA</idno>.<idno type="vol">84</idno>.<idno type="no">86</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-24 18:58:22 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Zhongguo Fosi Shizhi Huikan</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">中国<persName>佛</persName>寺史志彙刊</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">黄蘗山寺志</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Digital Archive of Chinese Buddhist Temple Gazetteers Project which is funded by Chung-Hwa Institute of Buddhist Studies and executed by Dharma Drum Institute of Liberal Arts</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">法鼓文理学院、中华<persName>佛</persName>学研究所之“中国<persName>佛</persName>教寺庙志数位典藏”专案提供</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>新式标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【志彙】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB05324"> <charName>CBETA CHARACTER CB05324</charName> <mapping cb:dec="988364" type="PUA">U+F14CC</mapping> <mapping type="unicode">U+4583</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[若/(若*若)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05993"> <charName>CBETA CHARACTER CB05993</charName> <mapping cb:dec="989033" type="PUA">U+F1769</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+25725</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>祀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[示*冀]</value></charProp></char> <char xml:id="CB30064"> <charName>CBETA CHARACTER CB30064</charName> <mapping cb:dec="1013104" type="PUA">U+F7570</mapping> <mapping type="unicode">U+2434E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[火*郞]</value></charProp></char> <char xml:id="CB31353"> <charName>CBETA CHARACTER CB31353</charName> <mapping cb:dec="1014393" type="PUA">U+F7A79</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9013</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>递</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[递-虎+韨]</value></charProp></char> <char xml:id="CB34319"> <charName>CBETA CHARACTER CB34319</charName> <mapping cb:dec="1017359" type="PUA">U+F860F</mapping> <mapping type="unicode">U+382F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>以</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[已-(乳-孚)+口]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2016-04-15"> <name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0003a" n="0003a"/> <lb ed="GA" n="0003a01"/><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">卷首</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">序</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">续修黄蘗山志序</cb:mulu><head>续修黄蘗山志序</head> <lb ed="GA" n="0003a02"/><p xml:id="pGA084p0003a0201">黄蘗之名，赫于震旦，幾与鹿苑、鹫峰争勝。盖其山水实佳，峰峦连沓， <lb ed="GA" n="0003a03"/>一溪横焉；循麓穷溪，峙然殿阁。旷如奥如，二者殆兼。地灵人杰，语不 <lb ed="GA" n="0003a04"/>诬矣。旧常有记数卷，略记山川林麓之勝，与夫寺之废兴，而偈语遊 <lb ed="GA" n="0003a05"/>篇亦载焉。岁久不修，板字漫漶，数十年来，棒喝之遗、兴咏所及，又与 <lb ed="GA" n="0003a06"/>落葉飘风逝焉俱泯。和尙一庵，三住是山。甲申岁，寺久颓废，余既为 <lb ed="GA" n="0003a07"/>新之，一庵亦遂裒集散佚，授之梓人，缀于旧志之後。美哉一庵，盖不 <lb ed="GA" n="0003a08"/>能忘情者矣。余闻<persName>佛</persName>法不立语言文字，其视天下废兴成败之迹，汩 <lb ed="GA" n="0003a09"/>然无动于衷。今一庵拳拳若此，是有意後世之名，于其宗法不免多 <lb ed="GA" n="0003a10"/>事焉。虽然，日月运行，寒暑代嬗，饮食男女，负贩种艺，人生旦昼间，一 <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0004a" n="0004a"/> <lb ed="GA" n="0004a01"/>日不死，不能一日无事。其废兴成败之数，虽宣圣挺生，不能不听之 <lb ed="GA" n="0004a02"/>于天。而其有生而必有事，有事而必待为之之人，即<persName>佛</persName>之乞食说法、 <lb ed="GA" n="0004a03"/>接引众生，亦所谓不能无事也。然则一庵之续为记，而幷以乞序于 <lb ed="GA" n="0004a04"/>余者，佞<persName>佛</persName>、闢<persName>佛</persName>之说，悉可拈花一笑也。乙酉岁正月，以公事便道又 <lb ed="GA" n="0004a05"/>至黄蘗，値一庵在会城未来。余见寺之田亩悉归，寮舍廊庑悉整；朝 <lb ed="GA" n="0004a06"/>夕梵咒之音，师徒威仪之节，亦悉如曩时之盛。而山木宿经斩伐者， <lb ed="GA" n="0004a07"/>多阙焉未補。乃市松秧三十束，种于寺山前後。计十年之後，崭然可 <lb ed="GA" n="0004a08"/>观；又更数十百年，其蔚然苍然，又不知若何为兹山增勝！是役也，一 <lb ed="GA" n="0004a09"/>庵闻之，又必谓余亦未免多事，而其不能忘情则一也。</p> <lb ed="GA" n="0004a10"/><p xml:id="pGA084p0004a1001">赐进士出身･福淸县知县･保定张缙雲题</p></cb:div> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0005a" n="0005a"/> <lb ed="GA" n="0005a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">黄蘗重修寺志序</cb:mulu><head>黄蘗重修寺志序</head> <lb ed="GA" n="0005a02"/><p xml:id="pGA084p0005a0201">夫赤县神州，精蓝棋布，屡废屡兴，在处有之。玉融黄蘗者，<name role="" type="person">唐宣宗</name>观 <lb ed="GA" n="0005a03"/>瀑联吟之地、梁江淹至闽游咏之区。裴丞相皈依于远祖断际，朱夫 <lb ed="GA" n="0005a04"/>子供养其故人悟公。高僧正干，来自曹溪；法祖希运，嫡传临济。懒庵 <lb ed="GA" n="0005a05"/>老禅，创建大沩，阐化于省垣长庆；月轮尊宿，受记善会，唱道于豫章 <lb ed="GA" n="0005a06"/>抚州。斯皆名噪霄壤，特书国乘者矣。迨乎前明，神皇锡藏，贤相布金。 <lb ed="GA" n="0005a07"/>吴尙书忠烈，诗记流芳；钱相国希声，忠贞瘗玉。赐紫镜源大士，御座 <lb ed="GA" n="0005a08"/>试经；敕封隐元国师，<name role="" type="person">扶桑</name>宏法。象崖古德，创黄蘗于蚕丛；南庵阇黎， <lb ed="GA" n="0005a09"/>开白社于建业。是亦西来川嶽，咸锺奈苑之奇；外护王臣，不忘灵山 <lb ed="GA" n="0005a10"/>之嘱。俾著绩千秋，垂声万福者也。嗟乎！萧梁迄今幾二千载。寺志，隐 <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0006a" n="0006a"/> <lb ed="GA" n="0006a01"/>老人修後百七十馀年，未有嗣续。暹三主本山，重辑《五灯全书》黄蘗 <lb ed="GA" n="0006a02"/>宗谱。寺志虽经纂修，退院抱疴，未能授梓。迩奈禅宗丛脞，知识凋零， <lb ed="GA" n="0006a03"/>保社倾颓，淸规废弛。<anchor xml:id="nkr_note_add_0006a0301" n="0006a0301"/><anchor xml:id="beg0006a0301" n="0006a0301"/>净<anchor xml:id="end0006a0301"/>土草深一丈，缁流星散十方。幸承 <lb ed="GA" n="0006a04"/>玉波张老明府大护法，乘菩萨愿，现宰官身，棨戟遥临，祖庭复振。愍 <lb ed="GA" n="0006a05"/>香灯之阒寂，歎钟鼓之沉埋。遂即淸逋厘产，捐俸募缘，百废俱兴，群 <lb ed="GA" n="0006a06"/>生有赖。峰峦十二，俄顷改观；沙界三千，崭新绚彩。琳宫绀殿，金碧重 <lb ed="GA" n="0006a07"/>辉；宝藏琅函，玉毫再现。乃延兰翁大和尙，主持启戒，剞劂志书，佈之 <lb ed="GA" n="0006a08"/>寰宇，冀亦少垂不朽云尔。</p> <lb ed="GA" n="0006a09"/><p xml:id="pGA084p0006a0901">道光甲申秋仲，临济正传三十八世一庵达光道暹盥题</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0006a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0007a" n="0007a"/> <lb ed="GA" n="0007a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">黄蘗山续志序</cb:mulu><head>黄蘗山续志序</head> <lb ed="GA" n="0007a02"/><p xml:id="pGA084p0007a0201">蘗山者，玉融之勝槪；万福者，临济之禅宗。前有<name role="" type="person">唐宣宗</name>观瀑作之于 <lb ed="GA" n="0007a03"/>先，继有葉相国护藏续之于後。其间兴废创因，不可勝数。且旧志已 <lb ed="GA" n="0007a04"/>详言之矣，馥亦毋庸再嚽。越至乾隆年间，栋樑渐被鼪鼯剥落，殿宇 <lb ed="GA" n="0007a05"/>旋惊，风雨飘摇。幸有檀越葉相国之後旭溟老先生，同径江林 <lb ed="GA" n="0007a06"/>镇先生，曁莆阳心鉴周公後裔诸檀那等，承先人志，发老婆心，作为 <lb ed="GA" n="0007a07"/>倡首。今馥同僚执事界阳、心存、继宗、继芳等，遍处劝捐，而寺宇焕然 <lb ed="GA" n="0007a08"/>一新矣。时欲延馥主席本山，奈才学褊浅，未敢擅专就于寺中主持。 <lb ed="GA" n="0007a09"/>数载後，旭以公车北上，馥以耄耋南旋。不料沧桑易变，阅数十年，而 <lb ed="GA" n="0007a10"/>寺宇渐复倾颓，缁流尽皆散处矣。适逢玉波张明府大护法福曜 <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0008a" n="0008a"/> <lb ed="GA" n="0008a01"/>垂临，睹常住之凋零，作中兴之首倡。命衙权丁官皪、徐士魁、李廷芳、 <lb ed="GA" n="0008a02"/>郑士忠等培松植柏，序志归田。香霭重其氤氲，瑞照增其朗耀。故事 <lb ed="GA" n="0008a03"/>必有倡之者，其成速；有续之者，其成尤速。因与在寺住持、监副执事 <lb ed="GA" n="0008a04"/>及姪宏心等，殚心竭力，董造募金。而寺宇于焉复整，缁流由是悉归。 <lb ed="GA" n="0008a05"/>此张明府之功居多，而诸住持之力不少也。癸未岁，复蒙张公延 <lb ed="GA" n="0008a06"/>为主席，馥以老辞。而合邑诸绅襟，及本山诸禅师荐牍叠临，唯有点 <lb ed="GA" n="0008a07"/>头而已。启戒後，与合山法眷议及所以续修《黄蘗志》者，而法眷亦有 <lb ed="GA" n="0008a08"/>是意。于是共襄其事，重辑纂修，不数日而成功矣。嗟乎！寺志自隐 <lb ed="GA" n="0008a09"/>元国师修後，迄今百七十馀年，版图残缺，简牍消亡。倘不从而重订 <lb ed="GA" n="0008a10"/>之，将何以继往而开来乎？写林泉之幽勝，集群彦之诗词，作为冠篇， <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0009a" n="0009a"/> <lb ed="GA" n="0009a01"/>鼎峙兰若。俾万古以长存，历千秋而不朽矣！是为序。</p> <lb ed="GA" n="0009a02"/><p xml:id="pGA084p0009a0201">道光岁在甲申季冬上浣，主席蘗山第四十四世兰圃淸馥题</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0009a03"/> <lb ed="GA" n="0009a04"/> <lb ed="GA" n="0009a05"/> <lb ed="GA" n="0009a06"/> <lb ed="GA" n="0009a07"/> <lb ed="GA" n="0009a08"/> <lb ed="GA" n="0009a09"/> <lb ed="GA" n="0009a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0010a" n="0010a"/> <lb ed="GA" n="0010a01"/> <lb ed="GA" n="0010a02"/> <lb ed="GA" n="0010a03"/> <lb ed="GA" n="0010a04"/> <lb ed="GA" n="0010a05"/> <lb ed="GA" n="0010a06"/> <lb ed="GA" n="0010a07"/> <lb ed="GA" n="0010a08"/> <lb ed="GA" n="0010a09"/> <lb ed="GA" n="0010a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0011a" n="0011a"/> <lb ed="GA" n="0011a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">黄蘗山寺志序</cb:mulu><head>黄蘗山寺志序</head> <lb ed="GA" n="0011a02"/><p xml:id="pGA084p0011a0201">宋人诗云：“天下两黄蘗。”今天下山名“黄蘗”者，不止两处，皆以断际师 <lb ed="GA" n="0011a03"/>得名。吾鄕黄蘗，则师家山初出世处。後履历诸方，不忘其初。盖诸方 <lb ed="GA" n="0011a04"/>以人名山，斯乃山名人者也。自师门下出一临济，宗风大振。推其所 <lb ed="GA" n="0011a05"/>自，故江表岭南所在有“黄蘗道场”矣，则谓山以人名亦可。自五花开 <lb ed="GA" n="0011a06"/>後，迦文面目全在震旦，皆由《景德传灯》诸录大行于世。夫能不立文 <lb ed="GA" n="0011a07"/>字者，乃能不假文字以传乎！近世《传灯》不修，五家遂隐，临济一宗独 <lb ed="GA" n="0011a08"/>不废也。顷密雲悟师南来，断际师真堂堂皇皇再见于此。亡何复还 <lb ed="GA" n="0011a09"/>吴越，将犹当年带“黄蘗”名，遍名诸方者欤？传师灯者，费隐大师。推师 <lb ed="GA" n="0011a10"/>而上，以及临济，宗门所自起，列而为图。其以文字显者，自《景德》而上， <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0012a" n="0012a"/> <lb ed="GA" n="0012a01"/>起“金峰铜石”之句。寺额起自贞元，塔院起自太平兴国，古物起自唐 <lb ed="GA" n="0012a02"/>九松。褈阁大藏，永镇山门，起自 <lb ed="GA" n="0012a03"/>神庙四十二年，相国葉文忠公请于朝也。今幷搜而志之，以为兹山 <lb ed="GA" n="0012a04"/>不朽。夫网罗旧闻，关情山水，非宗门下事也，倘亦有《景德续灯》之思 <lb ed="GA" n="0012a05"/>乎！法宝将兴，必有轮王。自大藏入山以後，龙宫渐出；以至大师南来， <lb ed="GA" n="0012a06"/>断际之灯再传矣。余于黄蘗山水旧闻，固不能忘情者。悟师到寺之 <lb ed="GA" n="0012a07"/>岁，仅书邮往来，不能亲到九龙潭。其明年，乃相见于吴门。是後师在 <lb ed="GA" n="0012a08"/>天童，废放之馀，不获三上九到。兹山近在吾鄕，余同年林侍御之里。 <lb ed="GA" n="0012a09"/>御藏檀越相国者，吾师也。侍御又为予千里命驾之友，他日携文通 <lb ed="GA" n="0012a10"/>佳句，往坐塔松下，固予屐齿间物耳。因人重山，因山重人，初心不忘， <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0013a" n="0013a"/> <lb ed="GA" n="0013a01"/>岂独先志有之哉？于是黄蘗僧来请，遂叙之。後代儿孙当如悟师，无 <lb ed="GA" n="0013a02"/>忘家山，邈得断际师真，擧扬临济宗风于此，则山重而志亦重矣。</p> <lb ed="GA" n="0013a03"/><p xml:id="pGA084p0013a0301">崇祯戊寅岁下元日，岸先居士王志道书</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0013a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">黄蘗寺志序</cb:mulu><head>黄蘗寺志序</head> <lb ed="GA" n="0013a05"/><p xml:id="pGA084p0013a0501">黄蘗去融邑一舍而遥，深山幽谷，旷非人境。自唐贞元以来，世为丛 <lb ed="GA" n="0013a06"/>林，地既淸净隐僻，不杂尘俗。缁流非精严戒律者，毋敢入。而又代有 <lb ed="GA" n="0013a07"/>禅宗高士以为之<anchor xml:id="nkr_note_add_0013a0701" n="0013a0701"/><anchor xml:id="beg0013a0701" n="0013a0701"/>主<anchor xml:id="end0013a0701"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0013001" n="0013001"/>，慈雲所罩，远迩向被。邑之评丛林之盛者，莫能 <lb ed="GA" n="0013a08"/>外焉。万历中，葉文忠公在政府，为请于 <lb ed="GA" n="0013a09"/><name role="" type="person">神宗皇帝</name>，得锡藏经，焕然再新殿阁。金碧辉煌，相好光明，隆隆之象， <lb ed="GA" n="0013a10"/>一时未有。凡闻风而至者，莫不咨嗟歎息，生皈依心。三十年来，徒众 <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0014a" n="0014a"/> <lb ed="GA" n="0014a01"/>日繁，宗风大畅。于是居士林荩夫、比丘行玑等，裒集过去见在一切 <lb ed="GA" n="0014a02"/>见闻而为之志，以待夫未来者。问序于余。余尝同友人入山扣费隐 <lb ed="GA" n="0014a03"/>禅师，见师皤然淸臞，一语不发，而问者自远。其寺僧率循循缩缩，有 <lb ed="GA" n="0014a04"/>精进相，因歎曰：“此黄蘗之所以为黄蘗也，向所称岂虚哉！”然窃有欲 <lb ed="GA" n="0014a05"/>言于费隐者。夫<persName>佛</persName>之为教，其要在慈悲廣济，而禅之为宗，其指又在 <lb ed="GA" n="0014a06"/>使人自得、不落声闻。是二者，意本相成，而事则若相戾。彼贸贸而来， <lb ed="GA" n="0014a07"/>如饥人之入太仓，如病夫之<anchor xml:id="nkr_note_add_0014a0701" n="0014a0701"/><anchor xml:id="beg0014a0701" n="0014a0701"/>入<anchor xml:id="end0014a0701"/>药市，明知可以饱我疗我，而急不得 <lb ed="GA" n="0014a08"/>其一赈救，<anchor xml:id="nkr_note_add_0014a0801" n="0014a0801"/><anchor xml:id="beg0014a0801" n="0014a0801"/>则<anchor xml:id="end0014a0801"/>慈悲廣济之道何居？固曰自得；自得耳，又奚赖此破暗 <lb ed="GA" n="0014a09"/>之慧灯、度迷之慈筏也？曰：“不然。人之于<anchor xml:id="nkr_note_add_0014a0901" n="0014a0901"/><anchor xml:id="beg0014a0901" n="0014a0901"/>法<anchor xml:id="end0014a0901"/>，始固<anchor xml:id="nkr_note_add_0014a0902" n="0014a0902"/><anchor xml:id="beg0014a0902" n="0014a0902"/>无不<anchor xml:id="end0014a0902"/>爱恋而欲一得； <lb ed="GA" n="0014a10"/>至其得也，则实无所得，而幷爱<anchor xml:id="nkr_note_add_0014a1001" n="0014a1001"/><anchor xml:id="beg0014a1001" n="0014a1001"/>恋者<anchor xml:id="end0014a1001"/>且一无所有。譬父母之于子，初 <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0015a" n="0015a"/> <lb ed="GA" n="0015a01"/>固怀抱中物也；及其成立，父母之心得矣，然岂能常在怀抱中哉？故 <lb ed="GA" n="0015a02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0015a0201" n="0015a0201"/><anchor xml:id="beg0015a0201" n="0015a0201"/>方<anchor xml:id="end0015a0201"/>其爱恋也，在爱恋者以为是，而自了然者视之，则非也。比其得也， <lb ed="GA" n="0015a03"/>即得者亦不自定，而自传心者値之，则有大欢喜者矣。然则人谓禅 <lb ed="GA" n="0015a04"/>家之不轻付与也，而岂知其婆心之独切哉？餠家子日以餠遗僧，僧 <lb ed="GA" n="0015a05"/>即以一遗之，曰：‘吾惠汝。’子曰：‘餠为我遗，何反遗我？’僧曰：‘是汝持来，复 <lb ed="GA" n="0015a06"/>汝何咎？’餠家子因有省。又有狂号于道而觅其首者，指之曰：‘首固在 <lb ed="GA" n="0015a07"/>也。’其人遂定。彼贸贸而来者，皆有所持来也，然自有而自不知，是求 <lb ed="GA" n="0015a08"/>首之类也。禅师又以持来者还人，而觅其首者犹未知所定也，是岂 <lb ed="GA" n="0015a09"/>师之不多方指授哉？不自得之故耳！”黄蘗代以宗风重，望黄蘗而来 <lb ed="GA" n="0015a10"/>归者，亦代以宗风重，故志载源流语录为甚详，而余亦擧以相问；然 <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0016a" n="0016a"/> <lb ed="GA" n="0016a01"/>是皆筌罤也，过去现在一切见闻，恐终归于法无涉。倘未来有明眼 <lb ed="GA" n="0016a02"/>人，亦唯从自得作採寻耳。虽然，余此言又理障也，幷抹<anchor xml:id="nkr_note_add_0016a0201" n="0016a0201"/><anchor xml:id="beg0016a0201" n="0016a0201"/>杀<anchor xml:id="end0016a0201"/>可也。</p> <lb ed="GA" n="0016a03"/><p xml:id="pGA084p0016a0301">崇祯丁丑岁仲春，笔山居士费道用题于三山之碧桃轩</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0016a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">黄蘗山寺志序</cb:mulu><head>黄蘗山寺志序</head> <lb ed="GA" n="0016a05"/><p xml:id="pGA084p0016a0501">志旧修为一册，今订为二册，皆 <lb ed="GA" n="0016a06"/>本山和尙手裁。幽以皈依座下，得从编阅，所谓不能赞一词者也。始 <lb ed="GA" n="0016a07"/>山者，志所本也。有山而後有寺，有寺而後有僧。相承而志之者，山以 <lb ed="GA" n="0016a08"/>寺名，寺以僧重也。法居山寺未有之前，志次乎僧者，道非人不行也。 <lb ed="GA" n="0016a09"/>释氏四大非有、五蕴皆空，何有祖塔？志及之者，昭水木之本源，亦像 <lb ed="GA" n="0016a10"/>教也。志外护者，法虽自作主宰，行必辅车相依也。次于祖塔者，明非 <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0017a" n="0017a"/> <lb ed="GA" n="0017a01"/>媚生而薄死也，亦以见祖塔之地未尽复，甁罄为罍之耻也。至文以 <lb ed="GA" n="0017a02"/>掞法，纵主法、护法各有其极，而志居後者为落筌罤，不欲以文章炫 <lb ed="GA" n="0017a03"/>人也。逸事可以不志，必附及之者，录实也，亦纪异也。夫八闽勝地，留 <lb ed="GA" n="0017a04"/>幽著述不少；独于黄蘗，无可下笔。盖 和尙无字之文，<g ref="#CB30064">𤍎</g><g ref="#CB30064">𤍎</g>玄定，悬 <lb ed="GA" n="0017a05"/>之国门，隻字匪易矣！幽所谓终不能赞一词者也。虽欲不杜笔，权可 <lb ed="GA" n="0017a06"/>得哉？如其笔削，以俟君子！</p> <lb ed="GA" n="0017a07"/><p xml:id="pGA084p0017a0701">辛卯孟夏浴<persName>佛</persName>前三日，门弟子性幽熏沐百拜手<anchor xml:id="nkr_note_add_0017a0701" n="0017a0701"/><anchor xml:id="beg0017a0701" n="0017a0701"/>书<anchor xml:id="end0017a0701"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0017001" n="0017001"/></p> <lb ed="GA" n="0017a08"/><p xml:id="pGA084p0017a0801">（以上遗漏均系原缺）</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0017a09"/> <lb ed="GA" n="0017a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0018a" n="0018a"/> <lb ed="GA" n="0018a01"/><cb:div type="other"><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0018001" n="0018001"/><cb:mulu type="其他" level="3">補录：叙重修黄蘗山寺志</cb:mulu>補录：叙重修黄蘗山寺志</head><p xml:id="pGA084p0018a0111" cb:place="inline">叔世多痴，名山有骨，每与高人韵士共之，是在会心深浅耳！老僧主法席有年，黄蘗枝头摇醒三更之月，紫雲壑裡斩开万树之藤。时听溪声、鸟语，浮峦光而出，未尝作山水观；要何必不作山水观也？感谷陵之迁变，念人物之凋荣，试进遊客、骚人而问之：“铜鞮、金谷之瓦，辟疆、兰亭之石，迄今犹有存者乎？”而海内名山独与灵鹫幷传不朽！固知地<g ref="#CB34319">以</g>人重，其权不在山川也。是故天变而道不变，古德详哉言之。倘山灵无主，纵逞风雲以绚其奇，驰月露以章其秘；所谓“能令臧三耳”等耳，曷足贵乎？如司马有捃摭之史，子厚多纪遊之篇；当时川巖藉之生色者，盖亦炳人耳目矣。然而大道不闻，君子笑之。可知文以道重；点缀山川，其权又不在笔墨也。旧志虽出巨公之手，体略已具而精微未尽。譬如画者面目骨格粗成，尙须点睛会神，方有可观。老僧不揣梼昧，继之正古道之源流，胪新规之本末。未知其有权于山川与否也！第不欲<g ref="#CB34319">以</g>世谛之笔墨累人耳！读兹编者望林峦而有得，似不劳骋周穆之鞍，顾草木而自非；更何事勤谢公之屐？明心不远，纸上非浮，如徒作山水观，是使山川笔墨有权，麋鹿亦且笑人，郦郭尽称入室矣！非老僧重修兹志意也。但道以触目长存，质以修文弥著。先辈证悟，或多于山水间得之。兹编之成，離言超谓，未尝作山水观；要何必不作山水观也？老僧以为“在会心深浅”者，盖此耳。</p><p xml:id="pGA084p0018a01476" cb:place="inline">壬辰一阳後黄蘗主持隐元隆琦序</p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0018a02"/> <lb ed="GA" n="0018a03"/> <lb ed="GA" n="0018a04"/> <lb ed="GA" n="0018a05"/> <lb ed="GA" n="0018a06"/> <lb ed="GA" n="0018a07"/> <lb ed="GA" n="0018a08"/> <lb ed="GA" n="0018a09"/> <lb ed="GA" n="0018a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0019a" n="0019a"/> <lb ed="GA" n="0019a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">凡例</cb:mulu><head>黄蘗山 <lb ed="GA" n="0019a02"/>凡例<note place="inline">八则</note></head> <lb ed="GA" n="0019a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0019a0301"><p xml:id="pGA084p0019a0301">山河大地是眼中尘；无边刹境是梦裡事。五嶽四渎，泡影空花， <lb ed="GA" n="0019a04"/>何足道哉？然则一峙一流，一动一静，从甚么处涌出？苟知出处， <lb ed="GA" n="0019a05"/>可以卓立宇宙间。古今名勝，无有幷之者，而後以溪声为长舌 <lb ed="GA" n="0019a06"/>亦得，以山色作净身亦得。否则，须弥之勝，十宝之严，不亦陋且 <lb ed="GA" n="0019a07"/>顽乎？我蘗山巍巍，迥出万峰之表，<persName>佛</persName>仙神蟒戏奕之场。巖崖洞 <lb ed="GA" n="0019a08"/>壑，灵气锺焉；潭涧泉石，神物护焉。隐显幽异，难以形言。遊之咏 <lb ed="GA" n="0019a09"/>之，闢之志之，无可不可。志山第一。</p></item> <lb ed="GA" n="0019a10"/><item xml:id="itemGA084p0019a1001"><p xml:id="pGA084p0019a1001">昔人拈茎草，建刹<anchor xml:id="nkr_note_add_0019a1001" n="0019a1001"/><anchor xml:id="beg0019a1001" n="0019a1001"/>已<anchor xml:id="end0019a1001"/>竟，崇楼杰阁云乎哉？或因缘出现，一时涌 <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0020a" n="0020a"/> <lb ed="GA" n="0020a01"/>出；或因缘離散，倏尔灰烬。可思议耶？不可思议耶？兹寺自唐宋 <lb ed="GA" n="0020a02"/>至明，幾废幾兴，莫非俟乎其人。若夫看破水月道场、空花<persName>佛</persName>事， <lb ed="GA" n="0020a03"/>正好扶起茎草，撑天拄地、盖覆将来，曷有已极？志寺第二。</p></item> <lb ed="GA" n="0020a04"/><item xml:id="itemGA084p0020a0401"><p xml:id="pGA084p0020a0401">古云：“人能弘道，非道弘人。”诚哉是言也！凡主持家国、抉择朝野， <lb ed="GA" n="0020a05"/>唯人为贵；而况担荷<persName>佛</persName>祖、丕振宗风者乎！兹山劈自正干，炳于 <lb ed="GA" n="0020a06"/>希运，声彻九重，道扬四海。山以人重，人以山灵，幷传而不磨。其 <lb ed="GA" n="0020a07"/>馀弄泥团汉，<g ref="#CB05324">藞</g><g ref="#CB05324">藞</g>苴苴，磊磊落落，总被老人笔尖头上放大光 <lb ed="GA" n="0020a08"/>明，烁破面门了也。志僧第三。</p></item> <lb ed="GA" n="0020a09"/><item xml:id="itemGA084p0020a0901"><p xml:id="pGA084p0020a0901">一法若有，毘卢坠在凡夫；万法若无，普贤失其境界。若也救毘 <lb ed="GA" n="0020a10"/>卢而不坠，全普贤而无失，可谓善说法者矣！然则剔脱有无关 <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0021a" n="0021a"/> <lb ed="GA" n="0021a01"/>棙，掀开凡圣名言，尘说、刹说、炽燃说，何待西方东土诸老古锥， <lb ed="GA" n="0021a02"/>拈槌竖拂、指东话西、摇唇鼓舌、说靑道黄、为祥为瑞、为殃为灾， <lb ed="GA" n="0021a03"/>以为法式者耶？这裡还著得毘卢么？请下个註脚！志法第四。</p></item> <lb ed="GA" n="0021a04"/><item xml:id="itemGA084p0021a0401"><p xml:id="pGA084p0021a0401">湘南潭北，绵密不通风；巖下峰前，突出太<anchor xml:id="nkr_note_add_0021a0401" n="0021a0401"/><anchor xml:id="beg0021a0401" n="0021a0401"/>崚<anchor xml:id="end0021a0401"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0021001" n="0021001"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0021a0402" n="0021a0402"/><anchor xml:id="beg0021a0402" n="0021a0402"/>嶒<anchor xml:id="end0021a0402"/>。此便是<g ref="#CB31353">递</g>代老 <lb ed="GA" n="0021a05"/>冻侬末後躲跟之处。只如<anchor xml:id="nkr_note_add_0021a0501" n="0021a0501"/><anchor xml:id="beg0021a0501" n="0021a0501"/>骤雨<anchor xml:id="end0021a0501"/>怒号，寒烟长锁，猿啼鸟唤，奉献 <lb ed="GA" n="0021a06"/>无门；孝子贤孙，追思无地。且道向甚么处觅得祖翁灵骨？声色 <lb ed="GA" n="0021a07"/>堆头，急须著眼，不萌枝上，漫扫春秋。志祖塔第五。</p></item> <lb ed="GA" n="0021a08"/><item xml:id="itemGA084p0021a0801"><p xml:id="pGA084p0021a0801">真正衲僧，一法也无，护个甚么？苟能无可护处，兴一言如银山 <lb ed="GA" n="0021a09"/>铁壁，为千古屛翰，令人望之俨然。灵山付嘱犹在，是则名为真 <lb ed="GA" n="0021a10"/>格外之金汤也。志外护第六。</p></item> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0022a" n="0022a"/> <lb ed="GA" n="0022a01"/><item xml:id="itemGA084p0022a0101"><p xml:id="pGA084p0022a0101">修世谛文字，胡谓有待千百世之後？而放志山林，栖心法窟者， <lb ed="GA" n="0022a02"/>知代不乏人；况名勝景物，真伪确有可據者哉！然则长篇短句， <lb ed="GA" n="0022a03"/>搜罗见闻，可与卧遊山水者道尔。若夫达观之士，亲到黄蘗峰 <lb ed="GA" n="0022a04"/>头，豁开隻眼，洞壑林峦，真文炳著；潭涧木石，觌体成章。这段灵 <lb ed="GA" n="0022a05"/>妙幽真，非楮墨之可传。设若添个元字脚于其间，不亦贻雕纹 <lb ed="GA" n="0022a06"/>丧德之诮欤？志文第七。</p></item> <lb ed="GA" n="0022a07"/><item xml:id="itemGA084p0022a0701"><p xml:id="pGA084p0022a0701">书以传信不传疑。若夫事之逸者，多近乎疑，传之曷故？殊不知， <lb ed="GA" n="0022a08"/>有逸人方有逸事，传逸事愈足以证逸人。夫逸事非奇也，诚善 <lb ed="GA" n="0022a09"/>应之兆也。《易》曰：“居其室，出其言善，则千里之外应之。”而况逸事 <lb ed="GA" n="0022a10"/>之符乎？所谓善及乎前，必应之于後；善及乎古，必应之于今；善 <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0023a" n="0023a"/> <lb ed="GA" n="0023a01"/>及乎身家，身家必有异常之泰；善及于天下，天下悉皆祯祥之 <lb ed="GA" n="0023a02"/>征。夫复何疑？附志逸事第八。</p></item> <lb ed="GA" n="0023a03"/><item xml:id="itemGA084p0023a0301"><p xml:id="pGA084p0023a0301">旧志六章，今列为八，涉猎见闻之殊，扩<anchor xml:id="nkr_note_add_0023a0301" n="0023a0301"/><anchor xml:id="beg0023a0301" n="0023a0301"/>充<anchor xml:id="end0023a0301"/>人景之藻，世出世间， <lb ed="GA" n="0023a04"/>摄尽无馀，以便遨遊者之大观。若夫未點畫以前，著得隻眼全 <lb ed="GA" n="0023a05"/>彰，格外风光。笑看斯集，逗漏奚辞？</p></item></list></cb:div> <lb ed="GA" n="0023a06"/> <lb ed="GA" n="0023a07"/> <lb ed="GA" n="0023a08"/> <lb ed="GA" n="0023a09"/> <lb ed="GA" n="0023a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0024a" n="0024a"/> <lb ed="GA" n="0024a01"/> <lb ed="GA" n="0024a02"/> <lb ed="GA" n="0024a03"/> <lb ed="GA" n="0024a04"/> <lb ed="GA" n="0024a05"/> <lb ed="GA" n="0024a06"/> <lb ed="GA" n="0024a07"/> <lb ed="GA" n="0024a08"/> <lb ed="GA" n="0024a09"/> <lb ed="GA" n="0024a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0025a" n="0025a"/> <lb ed="GA" n="0025a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">黄蘗断际希运禅师一派源流</cb:mulu><head>黄蘗断际希运禅师一派源流</head> <lb ed="GA" n="0025a02"/><table cols="5"><row><cell>断际运</cell><cell>临济玄</cell><cell>兴化奖</cell><cell>南院颙</cell><cell>风穴沼</cell></row> <lb ed="GA" n="0025a03"/><row><cell>首山念</cell><cell>汾阳昭</cell><cell>石霜圆</cell><cell>杨岐会</cell><cell>白雲端</cell></row> <lb ed="GA" n="0025a04"/><row><cell>五祖演</cell><cell>昭觉勤</cell><cell>虎丘隆</cell><cell>应庵华</cell><cell>密庵杰</cell></row> <lb ed="GA" n="0025a05"/><row><cell>破庵先</cell><cell>无准笵</cell><cell>雪巖钦</cell><cell>高峰妙</cell><cell>中峰本</cell></row> <lb ed="GA" n="0025a06"/><row><cell>千巖长</cell><cell>万峰蔚</cell><cell>宝藏持</cell><cell>东明旵</cell><cell>海舟慈</cell></row> <lb ed="GA" n="0025a07"/><row><cell>宝峰瑄</cell><cell>天奇瑞</cell><cell>无闻聪</cell><cell>月心宝</cell><cell>幻有传</cell></row> <lb ed="GA" n="0025a08"/><row><cell>密雲悟</cell><cell>费隐容</cell><cell>隐元琦</cell><cell/><cell/></row></table></cb:div> <lb ed="GA" n="0025a09"/> <lb ed="GA" n="0025a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0026a" n="0026a"/> <lb ed="GA" n="0026a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">黄蘗传法法派</cb:mulu><head>黄蘗传法法派</head> <lb ed="GA" n="0026a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">明第一代黄蘗开法圆悟密雲祖师源流法派</cb:mulu><head>明第一代黄蘗开法圆悟密雲祖师源流法派</head> <lb ed="GA" n="0026a03"/><lg type="regular" xml:id="lgGA084p0026a0301"><l>祖道戒定宗 方廣正圆通</l> <lb ed="GA" n="0026a04"/><l>行超明实际 了达悟真空</l></lg></cb:div> <lb ed="GA" n="0026a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">淸第四十代住持开法达光道暹禅师续立法派</cb:mulu><head>淸第四十代住持开法达光道暹禅师续立法派</head> <lb ed="GA" n="0026a06"/><lg type="regular" xml:id="lgGA084p0026a0601"><l>三昧原无相 一秉<anchor xml:id="nkr_note_orig_0026001" n="0026001"/>妙厥中</l> <lb ed="GA" n="0026a07"/><l>现前機用大 豁露本来衷</l></lg></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0026a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">黄蘗剃度宗派</cb:mulu><head>黄蘗剃度宗派</head> <lb ed="GA" n="0026a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">明第一代黄蘗开山赐紫正圆中天祖师剃度宗派</cb:mulu><head>明第一代黄蘗开山赐紫正圆中天祖师剃度宗派</head> <lb ed="GA" n="0026a10"/><lg xml:id="lgGA084p0026a1001"><l>祖法志怀 德行圆融 福慧善果 正觉兴隆</l></lg> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0027a" n="0027a"/> <lb ed="GA" n="0027a01"/><lg xml:id="lgGA084p0027a0101"><l>性道元<anchor xml:id="nkr_note_add_0027a0101" n="0027a0101"/><anchor xml:id="beg0027a0101" n="0027a0101"/>净<anchor xml:id="end0027a0101"/> 衍如真通 宏仁廣智 明本绍宗</l></lg></cb:div> <lb ed="GA" n="0027a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">明第三代重兴主持开法隆琦隐元祖师续派</cb:mulu><head>明第三代重兴主持开法隆琦隐元祖师续派</head> <lb ed="GA" n="0027a03"/><lg xml:id="lgGA084p0027a0301"><l>一心自达 超悟玄中 永彻上乘 大显主翁</l></lg></cb:div> <lb ed="GA" n="0027a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">淸四十代住持宏光道暹禅师又续</cb:mulu><head>淸四十代住持宏光道暹禅师又续</head> <lb ed="GA" n="0027a05"/><lg type="regular" xml:id="lgGA084p0027a0501"><l>闻思直证 理事该充 圣凡俱泯 照用弗同</l> <lb ed="GA" n="0027a06"/><l>支那演笵 兜<anchor xml:id="nkr_note_add_0027a0601" n="0027a0601"/><anchor xml:id="beg0027a0601" n="0027a0601"/>率<anchor xml:id="end0027a0601"/>垂功 绵延奕<g ref="#CB05993">祀</g> 济渡群蒙</l></lg></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0027a07"/> <lb ed="GA" n="0027a08"/> <lb ed="GA" n="0027a09"/> <lb ed="GA" n="0027a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0028a" n="0028a"/> <lb ed="GA" n="0028a01"/> <lb ed="GA" n="0028a02"/> <lb ed="GA" n="0028a03"/> <lb ed="GA" n="0028a04"/> <lb ed="GA" n="0028a05"/> <lb ed="GA" n="0028a06"/> <lb ed="GA" n="0028a07"/> <lb ed="GA" n="0028a08"/> <lb ed="GA" n="0028a09"/> <lb ed="GA" n="0028a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0029a" n="0029a"/> <lb ed="GA" n="0029a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">总目</cb:mulu><head>黄蘗山寺志总目</head> <lb ed="GA" n="0029a02"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0029a0201"><p xml:id="pGA084p0029a0201">卷第一</p> <lb ed="GA" n="0029a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0029a0301"><p xml:id="pGA084p0029a0301">山</p> <lb ed="GA" n="0029a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0029a0401"><p xml:id="pGA084p0029a0401">峰 巖 洞 石 岭 垄 池 潭 溪 井 泉</p></item></list></item></list></item> <lb ed="GA" n="0029a05"/><item xml:id="itemGA084p0029a0501"><p xml:id="pGA084p0029a0501">卷第二</p> <lb ed="GA" n="0029a06"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0029a0601"><p xml:id="pGA084p0029a0601">寺</p> <lb ed="GA" n="0029a07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0029a0701"><p xml:id="pGA084p0029a0701">殿 堂 方丈 厨 阁 楼 廊 寮 房 亭 桥 <lb ed="GA" n="0029a08"/> 坝 碾 碓 磨 台 庵 院 塘 莊 坞 田 园 <lb ed="GA" n="0029a09"/> 山场</p></item></list></item></list></item> <lb ed="GA" n="0029a10"/><item xml:id="itemGA084p0029a1001"><p xml:id="pGA084p0029a1001">卷第三</p> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0030a" n="0030a"/> <lb ed="GA" n="0030a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0030a0101"><p xml:id="pGA084p0030a0101">僧</p> <lb ed="GA" n="0030a02"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0030a0201"><p xml:id="pGA084p0030a0201">唐 後唐 明 淸</p></item></list></item></list></item> <lb ed="GA" n="0030a03"/><item xml:id="itemGA084p0030a0301"><p xml:id="pGA084p0030a0301">卷第四</p> <lb ed="GA" n="0030a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0030a0401"><p xml:id="pGA084p0030a0401">法</p> <lb ed="GA" n="0030a05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0030a0501"><p xml:id="pGA084p0030a0501">上堂 小参 機缘 偈 启 书 规文</p></item></list></item></list></item> <lb ed="GA" n="0030a06"/><item xml:id="itemGA084p0030a0601"><p xml:id="pGA084p0030a0601">卷第五</p> <lb ed="GA" n="0030a07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0030a0701"><p xml:id="pGA084p0030a0701">塔</p> <lb ed="GA" n="0030a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0030a0801"><p xml:id="pGA084p0030a0801">鸿休 大休 雪堂 義庵 妙湛 坦翁 藤庵 必翁 <lb ed="GA" n="0030a09"/> 员湛 上善<note place="inline">原名适轩，即公妈塔</note></p> <lb ed="GA" n="0030a10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0030a1001"><p xml:id="pGA084p0030a1001">中天祖师 费隐法祖 隐元祖师 <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0031a" n="0031a"/> <lb ed="GA" n="0031a01"/> 慧门和尙 虚白和尙 廣超和尙 <lb ed="GA" n="0031a02"/> 淸斯和尙 璧立和尙 良准和尙 <lb ed="GA" n="0031a03"/> 濬微和尙 晦谷和尙 朗纯和尙 <lb ed="GA" n="0031a04"/> 智泉和尙 若育和尙 雪椿和尙 <lb ed="GA" n="0031a05"/> 慧隆和尙 慧国和尙 了情和尙 <lb ed="GA" n="0031a06"/> 珩玉和尙 承垠和尙 道暹和尙 <lb ed="GA" n="0031a07"/> 继宗和尙 界阳和尙 <lb ed="GA" n="0031a08"/> 三塔 海会 报恩</p></item></list></item></list></item></list></item> <lb ed="GA" n="0031a09"/> <lb ed="GA" n="0031a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0032a" n="0032a"/> <lb ed="GA" n="0032a01"/> <lb ed="GA" n="0032a02"/> <lb ed="GA" n="0032a03"/> <lb ed="GA" n="0032a04"/> <lb ed="GA" n="0032a05"/> <lb ed="GA" n="0032a06"/> <lb ed="GA" n="0032a07"/> <lb ed="GA" n="0032a08"/> <lb ed="GA" n="0032a09"/> <lb ed="GA" n="0032a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0033a" n="0033a"/> <lb ed="GA" n="0033a01"/><item xml:id="itemGA084p0033a0101"><p xml:id="pGA084p0033a0101">卷第六</p> <lb ed="GA" n="0033a02"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0033a0201"><p xml:id="pGA084p0033a0201">外护</p> <lb ed="GA" n="0033a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0033a0301"><p xml:id="pGA084p0033a0301">书 启 序</p></item></list></item></list></item> <lb ed="GA" n="0033a04"/><item xml:id="itemGA084p0033a0401"><p xml:id="pGA084p0033a0401">卷第七</p> <lb ed="GA" n="0033a05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0033a0501"><p xml:id="pGA084p0033a0501">文<note place="inline">梁、宋、明、淸</note></p> <lb ed="GA" n="0033a06"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0033a0601"><p xml:id="pGA084p0033a0601">志 记 词 赋 赞 居士诗</p></item></list></item></list></item> <lb ed="GA" n="0033a07"/><item xml:id="itemGA084p0033a0701"><p xml:id="pGA084p0033a0701">卷第八</p> <lb ed="GA" n="0033a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0033a0801"><p xml:id="pGA084p0033a0801">释诗偈</p></item><item xml:id="itemGA084p0033a0804"><p xml:id="pGA084p0033a0804" cb:place="inline">仙诗<note place="inline">附</note></p></item> <lb ed="GA" n="0033a09"/><item xml:id="itemGA084p0033a0901"><p xml:id="pGA084p0033a0901">附逸事</p> <lb ed="GA" n="0033a10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemGA084p0033a1001"><p xml:id="pGA084p0033a1001">古<persName>佛</persName>示瑞 灵湫显异 巨蟒神踪 <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0034a" n="0034a"/> <lb ed="GA" n="0034a01"/> 五音鳄石 九龙古树 郑渚金声 <lb ed="GA" n="0034a02"/> 嵩巖香乳 祥雲现瑞 春畦法雨 <lb ed="GA" n="0034a03"/> 彩泥示现 白光贯顶 隐祖灵迹 <lb ed="GA" n="0034a04"/> 钱相忠莹</p></item></list></item></list></item></list></cb:div> <lb ed="GA" n="0034a05"/> <lb ed="GA" n="0034a06"/> <lb ed="GA" n="0034a07"/> <lb ed="GA" n="0034a08"/> <lb ed="GA" n="0034a09"/> <lb ed="GA" n="0034a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0035a" n="0035a"/> <lb ed="GA" n="0035a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">山图</cb:mulu><p xml:id="pGA084p0035a0101"><figure><graphic url="../figures/GA/GA084p0035_01.gif"/></figure><anchor xml:id="nkr_note_orig_0035001" n="0035001"/></p> <lb ed="GA" n="0035a02"/> <lb ed="GA" n="0035a03"/> <lb ed="GA" n="0035a04"/> <lb ed="GA" n="0035a05"/> <lb ed="GA" n="0035a06"/> <lb ed="GA" n="0035a07"/> <lb ed="GA" n="0035a08"/> <lb ed="GA" n="0035a09"/> <lb ed="GA" n="0035a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0036a" n="0036a"/> <lb ed="GA" n="0036a01"/><p xml:id="pGA084p0036a0101"><figure><graphic url="../figures/GA/GA084p0036_01.gif"/></figure><anchor xml:id="nkr_note_orig_0036001" n="0036001"/></p> <lb ed="GA" n="0036a02"/> <lb ed="GA" n="0036a03"/> <lb ed="GA" n="0036a04"/> <lb ed="GA" n="0036a05"/> <lb ed="GA" n="0036a06"/> <lb ed="GA" n="0036a07"/> <lb ed="GA" n="0036a08"/> <lb ed="GA" n="0036a09"/> <lb ed="GA" n="0036a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0037a" n="0037a"/> <lb ed="GA" n="0037a01"/><p xml:id="pGA084p0037a0101"><figure><graphic url="../figures/GA/GA084p0037_01.gif"/></figure><anchor xml:id="nkr_note_orig_0037001" n="0037001"/></p> <lb ed="GA" n="0037a02"/> <lb ed="GA" n="0037a03"/> <lb ed="GA" n="0037a04"/> <lb ed="GA" n="0037a05"/> <lb ed="GA" n="0037a06"/> <lb ed="GA" n="0037a07"/> <lb ed="GA" n="0037a08"/> <lb ed="GA" n="0037a09"/> <lb ed="GA" n="0037a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0038a" n="0038a"/> <lb ed="GA" n="0038a01"/><p xml:id="pGA084p0038a0101"><figure><graphic url="../figures/GA/GA084p0038_01.gif"/></figure><anchor xml:id="nkr_note_orig_0038001" n="0038001"/></p> <lb ed="GA" n="0038a02"/> <lb ed="GA" n="0038a03"/> <lb ed="GA" n="0038a04"/> <lb ed="GA" n="0038a05"/> <lb ed="GA" n="0038a06"/> <lb ed="GA" n="0038a07"/> <lb ed="GA" n="0038a08"/> <lb ed="GA" n="0038a09"/> <lb ed="GA" n="0038a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0039a" n="0039a"/> <lb ed="GA" n="0039a01"/><p xml:id="pGA084p0039a0101"><figure><graphic url="../figures/GA/GA084p0039_01.gif"/></figure><anchor xml:id="nkr_note_orig_0039001" n="0039001"/></p> <lb ed="GA" n="0039a02"/> <lb ed="GA" n="0039a03"/> <lb ed="GA" n="0039a04"/> <lb ed="GA" n="0039a05"/> <lb ed="GA" n="0039a06"/> <lb ed="GA" n="0039a07"/> <lb ed="GA" n="0039a08"/> <lb ed="GA" n="0039a09"/> <lb ed="GA" n="0039a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0040a" n="0040a"/> <lb ed="GA" n="0040a01"/><p xml:id="pGA084p0040a0101"><figure><graphic url="../figures/GA/GA084p0040_01.gif"/></figure><anchor xml:id="nkr_note_orig_0040001" n="0040001"/></p> <lb ed="GA" n="0040a02"/> <lb ed="GA" n="0040a03"/> <lb ed="GA" n="0040a04"/> <lb ed="GA" n="0040a05"/> <lb ed="GA" n="0040a06"/> <lb ed="GA" n="0040a07"/> <lb ed="GA" n="0040a08"/> <lb ed="GA" n="0040a09"/> <lb ed="GA" n="0040a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0041a" n="0041a"/> <lb ed="GA" n="0041a01"/><p xml:id="pGA084p0041a0101"><figure><graphic url="../figures/GA/GA084p0041_01.gif"/></figure><anchor xml:id="nkr_note_orig_0041001" n="0041001"/></p> <lb ed="GA" n="0041a02"/> <lb ed="GA" n="0041a03"/> <lb ed="GA" n="0041a04"/> <lb ed="GA" n="0041a05"/> <lb ed="GA" n="0041a06"/> <lb ed="GA" n="0041a07"/> <lb ed="GA" n="0041a08"/> <lb ed="GA" n="0041a09"/> <lb ed="GA" n="0041a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0042a" n="0042a"/> <lb ed="GA" n="0042a01"/><p xml:id="pGA084p0042a0101"><figure><graphic url="../figures/GA/GA084p0042_01.gif"/></figure><anchor xml:id="nkr_note_orig_0042001" n="0042001"/></p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0042a02"/> <lb ed="GA" n="0042a03"/> <lb ed="GA" n="0042a04"/> <lb ed="GA" n="0042a05"/> <lb ed="GA" n="0042a06"/> <lb ed="GA" n="0042a07"/> <lb ed="GA" n="0042a08"/> <lb ed="GA" n="0042a09"/> <lb ed="GA" n="0042a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0043a" n="0043a"/> <lb ed="GA" n="0043a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:jhead>黄蘗山寺志卷一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="GA" n="0043a02"/><byline cb:type="author">重兴隆琦隐元祖师原本</byline><byline cb:type="editor">门弟子性幽独往等编订续修</byline><byline cb:type="other">监寺 <lb ed="GA" n="0043a03"/><note place="inline">道煜 道陞 道本 宗仪 开滋 永悦</note>副寺<note place="inline">惠秀 舜普 永施</note>同静寺<note place="inline">宗堂 宗恺 德科 传图 华忏 常澄 绍仁 本岐 绍修</note>挍刊</byline> <lb ed="GA" n="0043a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">山</cb:mulu><head>山<note place="inline">十二则</note></head> <lb ed="GA" n="0043a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">山序</cb:mulu><p xml:id="pGA084p0043a0501">势拔穹窿，屹然永固；形盘大地，觌体全真。是以奇巖幽谷，雲水 <lb ed="GA" n="0043a06"/>居焉；廣穴巨川，龙象宅焉。乃至达观上士，每于山色溪声脱落 <lb ed="GA" n="0043a07"/>见闻，与林峦巖壑浑为一体。名实幷称，千古而不磨也。故集是 <lb ed="GA" n="0043a08"/>编，略示蘗山勝槪，庶後之君子策杖寻源，履践前辙，不迷蹊径 <lb ed="GA" n="0043a09"/>云。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0043a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">黄蘗山</cb:mulu><head>黄蘗山</head> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0044a" n="0044a"/> <lb ed="GA" n="0044a01"/><p xml:id="pGA084p0044a0101">距福淸县城西二十里为宏路驿。由驿而南，循金印铺，缘大壤而 <lb ed="GA" n="0044a02"/>入，为淸远里之黎湾。黎湾即狮子、香炉二峰内，本邑葉文忠公有 <lb ed="GA" n="0044a03"/>纪遊亭于道左。亭西数武为下棋垄，垄之右为桑池园，接寺拱桥。 <lb ed="GA" n="0044a04"/>逾桥数武即寺之旧山门也，历内桥为进寺之始。寺山故有黄蘗， <lb ed="GA" n="0044a05"/>因以为名。唐贞元间，正干禅师为开山祖，继有断际希运禅师出 <lb ed="GA" n="0044a06"/>家其中。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0044001" n="0044001"/>厥後阐化江外，所住巨刹皆以“黄蘗”称，为酷爱兹山幽邃 <lb ed="GA" n="0044a07"/>故也。远溯来源，自金鸡、白鹤逾三溪，越灵石，北向而下，首出大帽 <lb ed="GA" n="0044a08"/>峰。高出雲表，峭拔无双，本县中龙之祖也。剥下两枝，东为宝峰，西 <lb ed="GA" n="0044a09"/>行十里许为陈九郞故居。突起为罗汉峰，迤逶曲折至香城。自高 <lb ed="GA" n="0044a10"/>山脱脉而东，婉转向南，磊落而下为绛节峰，乃寺之主山也。东自 <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0045a" n="0045a"/> <lb ed="GA" n="0045a01"/>绛节分岫，由化龙直趋下棋垄为寺左障。西自罗汉、天柱、屛嶂列 <lb ed="GA" n="0045a02"/>拥为寺右障。西南自五雲、报雨、吉祥诸峰涌腾而下为寺内案。吉 <lb ed="GA" n="0045a03"/>祥之馀麓屹然环绕，与下棋垄相构，为寺内垣。从前案遥引而东， <lb ed="GA" n="0045a04"/>复有香炉峰与狮子峰对峙，为寺外垣。自小帽而东，特起一峰曰 <lb ed="GA" n="0045a05"/><persName>佛</persName>座，即寺之外朝也。内水则自香城分界，发源自罗汉泉，注石门 <lb ed="GA" n="0045a06"/>溪；从内石桥流入放生池，拱桥而出，与外水会。外水则自大帽发 <lb ed="GA" n="0045a07"/>源，历九渊而来，绕吉祥而逝，与内水汇，直至径江。诚禅门法苑、祖 <lb ed="GA" n="0045a08"/>裔福基也。自唐迄今千有馀载，正干、断际而下诸师，或扬化他方， <lb ed="GA" n="0045a09"/>或韬光此土，隆替不一，未可悉数。崇祯庚午岁，密雲和尙始于兹 <lb ed="GA" n="0045a10"/>山开宗播响，重振旧规，远近闻风，咸生渴仰。嗣是费隐大师得面 <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0046a" n="0046a"/> <lb ed="GA" n="0046a01"/>禀亲承之旨，单提向上钳锤，大开炉韛，钧铸凡圣，以故群贤间出。 <lb ed="GA" n="0046a02"/>今隐元禅师以嫡传继踵，赤手全提，具<persName>佛</persName>祖爪牙，统衲僧巴鼻，宗 <lb ed="GA" n="0046a03"/>纲有赖，嗣法得人。丛林维新，万言莫罄；著述之盛，千载希逢。则斯 <lb ed="GA" n="0046a04"/>山也，岂但与宇内之勝仅传不朽哉？</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0046a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">峰</cb:mulu><head>峰<note place="inline">十五</note></head> <lb ed="GA" n="0046a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">大帽峰</cb:mulu><head>大帽峰</head> <lb ed="GA" n="0046a07"/><p xml:id="pGA084p0046a0701">此峰最高，为本山祖。代有黄蘗、瑞香生成不辍。顶圆如帽，因以得 <lb ed="GA" n="0046a08"/>名。灵石指为留雪幛。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0046a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">小帽峰</cb:mulu><head>小帽峰</head> <lb ed="GA" n="0046a10"/><p xml:id="pGA084p0046a1001">与大帽峰相连，<anchor xml:id="nkr_note_add_0046a1001" n="0046a1001"/><anchor xml:id="beg0046a1001" n="0046a1001"/>嵷<anchor xml:id="end0046a1001"/>峻圆顶似之。</p></cb:div> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0047a" n="0047a"/> <lb ed="GA" n="0047a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">宝峰</cb:mulu><head>宝峰</head> <lb ed="GA" n="0047a02"/><p xml:id="pGA084p0047a0201">在大帽前。群峦环翠，耸出汉表，莹润如聚宝然。中抽嫩枝，灵气锺 <lb ed="GA" n="0047a03"/>四潭，中天老人塔焉。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0047a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">屛幛峰</cb:mulu><head>屛幛峰</head> <lb ed="GA" n="0047a05"/><p xml:id="pGA084p0047a0501">在天柱右畔。上有三台，四时花草菁葱，望若御屛。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0047a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">紫微峰</cb:mulu><head>紫微峰</head> <lb ed="GA" n="0047a07"/><p xml:id="pGA084p0047a0701">在天柱、宝峰之间。众山环绕，苍翠异常，宛似紫微。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0047a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">狮子峰</cb:mulu><head>狮子峰</head> <lb ed="GA" n="0047a09"/><p xml:id="pGA084p0047a0901">在香炉溪北。山势雄崛，形如卧地狮子，即本山之捍门也。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0047a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">香炉峰</cb:mulu><head>香炉峰</head> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0048a" n="0048a"/> <lb ed="GA" n="0048a01"/><p xml:id="pGA084p0048a0101">端圆而秀，一麓下垂，如香炉有柄。居前案末，乃寺之花表也。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0048a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3"><persName>佛</persName>座峰</cb:mulu><head><persName>佛</persName>座峰</head> <lb ed="GA" n="0048a03"/><p xml:id="pGA084p0048a0301">一峰独挺，高数百仞。有头颅足膝，若大<persName>佛</persName>宝座。寺以此峰作外案。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0048a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">罗汉峰</cb:mulu><head>罗汉峰</head> <lb ed="GA" n="0048a05"/><p xml:id="pGA084p0048a0501">在天柱上。拔出众岑，状若罗汉。次于大帽，乃本山之中峰也。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0048a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">钵盂峰</cb:mulu><head>钵盂峰</head> <lb ed="GA" n="0048a07"/><p xml:id="pGA084p0048a0701">在罗汉肩左侧。形如釜，因邻罗汉得名。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0048a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3"><name role="" type="person">天柱峰</name></cb:mulu><head><name role="" type="person">天柱峰</name></head> <lb ed="GA" n="0048a09"/><p xml:id="pGA084p0048a0901">乃罗汉右。巍然独耸，势若擎天。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0048a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">五雲峰</cb:mulu><head>五雲峰</head> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0049a" n="0049a"/> <lb ed="GA" n="0049a01"/><p xml:id="pGA084p0049a0101">自小帽迢下，层峦叠巘，屈曲有五，如雲乍出。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0049a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">报雨峰</cb:mulu><head>报雨峰</head> <lb ed="GA" n="0049a03"/><p xml:id="pGA084p0049a0301">居五雲东。每天将雨，辄先起雲，里人以之占雨。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0049a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">吉祥峰</cb:mulu><head>吉祥峰</head> <lb ed="GA" n="0049a05"/><p xml:id="pGA084p0049a0501">与报雨峰连，特朝而来，作寺前案。时有祥光现于其上，故名。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0049a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">绛节峰</cb:mulu><head>绛节峰</head> <lb ed="GA" n="0049a07"/><p xml:id="pGA084p0049a0701">即本寺主山。一起一伏，断而复连，如绛节状。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0049a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">巖</cb:mulu><head>巖<note place="inline">一</note></head> <lb ed="GA" n="0049a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">头陀巖</cb:mulu><head>头陀巖</head> <lb ed="GA" n="0049a10"/><p xml:id="pGA084p0049a1001">寺之西嵩头陀巖，有乳香出自石罅间。</p></cb:div></cb:div> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0050a" n="0050a"/> <lb ed="GA" n="0050a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">洞</cb:mulu><head>洞<note place="inline">一</note></head> <lb ed="GA" n="0050a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">蟒洞</cb:mulu><head>蟒洞</head> <lb ed="GA" n="0050a03"/><p xml:id="pGA084p0050a0301">唐时传有蟒神栖焉，颇知皈依正教，显迹至今。其洞口向石竹，廣 <lb ed="GA" n="0050a04"/>三丈，深六丈，高亦如之。上有圆窍通天，傍有小泉流涌。内小洞深 <lb ed="GA" n="0050a05"/>邃而黑，人不敢入。在大帽峰西北。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0050a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">石</cb:mulu><head>石<note place="inline">七</note></head> <lb ed="GA" n="0050a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三台石</cb:mulu><head>三台石</head> <lb ed="GA" n="0050a08"/><p xml:id="pGA084p0050a0801">在寺右障中。望之森列，俨如台星，故名。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0050a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">飞来石</cb:mulu><head>飞来石</head> <lb ed="GA" n="0050a10"/><p xml:id="pGA084p0050a1001">在第一潭下。高可数丈，三面虚悬，屹然而立。费邑侯以乙亥夏遊 <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0051a" n="0051a"/> <lb ed="GA" n="0051a01"/>此，上篆“振鹭之瀑”四字。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0051a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">钓台石</cb:mulu><head>钓台石</head> <lb ed="GA" n="0051a03"/><p xml:id="pGA084p0051a0301">在报雨峰下。前有三潭可钓。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0051a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">屛石</cb:mulu><head>屛石</head> <lb ed="GA" n="0051a05"/><p xml:id="pGA084p0051a0501">在寺右茶园上。以似屛故名。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0051a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">鼓石</cb:mulu><head>鼓石</head> <lb ed="GA" n="0051a07"/><p xml:id="pGA084p0051a0701">在四潭前旁。甚险，遊潭者抱石鼓而上。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0051a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">盘陀石</cb:mulu><head>盘陀石</head> <lb ed="GA" n="0051a09"/><p xml:id="pGA084p0051a0901">在下棋垄上。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0051a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">界石</cb:mulu><head>界石</head> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0052a" n="0052a"/> <lb ed="GA" n="0052a01"/><p xml:id="pGA084p0052a0101">在翠竹庵後仑顶。上以大石界，下以路界，从山脊分水出，俱系寺 <lb ed="GA" n="0052a02"/>业。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0052a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">岭</cb:mulu><head>岭<note place="inline">五</note></head> <lb ed="GA" n="0052a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">马鞍岭</cb:mulu><head>马鞍岭</head> <lb ed="GA" n="0052a05"/><p xml:id="pGA084p0052a0501">寺右臂。<name role="" type="person">天柱峰</name>由此而上。马鞍，盖以形似呼之。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0052a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">铁灶岭</cb:mulu><head>铁灶岭</head> <lb ed="GA" n="0052a07"/><p xml:id="pGA084p0052a0701">在寺前右障。大溪沿路而上为报雨峰，俱属寺山。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0052001" n="0052001"/></p></cb:div> <lb ed="GA" n="0052a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">宫後岭</cb:mulu><head>宫後岭</head> <lb ed="GA" n="0052a09"/><p xml:id="pGA084p0052a0901">去寺一里许，<persName>佛</persName>座峰由此而上。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0052a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">吉祥岭</cb:mulu><head>吉祥岭</head> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0053a" n="0053a"/> <lb ed="GA" n="0053a01"/><p xml:id="pGA084p0053a0101">在寺前案，上熨斗万松庵之捷径也。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0053a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">绛节岭</cb:mulu><head>绛节岭</head> <lb ed="GA" n="0053a03"/><p xml:id="pGA084p0053a0301">在寺後。逶迤而上，之香城旁通路也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0053a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">垄</cb:mulu><head>垄<note place="inline">一</note></head> <lb ed="GA" n="0053a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">下棋垄</cb:mulu><head>下棋垄</head> <lb ed="GA" n="0053a06"/><p xml:id="pGA084p0053a0601">古传为蟒神与紫雲仙博弈处。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0053001" n="0053001"/></p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0053a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">池</cb:mulu><head>池<note place="inline">一</note></head> <lb ed="GA" n="0053a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">放生池</cb:mulu><head>放生池</head> <lb ed="GA" n="0053a09"/><p xml:id="pGA084p0053a0901">崇祯甲戌岁，砌内堂溪为之。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0053a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">潭</cb:mulu><head>潭<note place="inline">一</note></head> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0054a" n="0054a"/> <lb ed="GA" n="0054a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">九渊潭</cb:mulu><head>九渊潭</head> <lb ed="GA" n="0054a02"/><p xml:id="pGA084p0054a0201">寺西南隅有溪，沿溪三里许，石壁巉巖，泉色蓝光者为龙潭。自下 <lb ed="GA" n="0054a03"/>而上共有九处，唯龙湫、石鼓、玉箸为最。而龙湫即第一潭也。纵廣 <lb ed="GA" n="0054a04"/>六七丈，底深莫测，上有飞瀑从空泻落，望若珠簾，凡亢旱祷雨多 <lb ed="GA" n="0054a05"/>应。宋绍兴癸丑冬，赵公卞观稼至此，祝曰：“名位浅狭，所及者鲜；唯 <lb ed="GA" n="0054a06"/>龙以时致雨，尽苏一邑之苍生。”书以勒石，复勒“灵渊”二大字幷七 <lb ed="GA" n="0054a07"/>言绝句一首于潭上。元符二年，安抚程公迈祈雨有应，为立龙堂。 <lb ed="GA" n="0054a08"/>宣和二年，摄邑陈麟再立祠。淳熙间，安抚史公浩复增饬之。石上 <lb ed="GA" n="0054a09"/>有汮亭<anchor xml:id="nkr_note_orig_0054001" n="0054001"/>。咸淳丙寅，仓使刘震孙改其额曰“九渊第一”。以“九渊”为总 <lb ed="GA" n="0054a10"/>名自此始。而龙堂、汮亭则已毁矣。其侧铭“龙湫”者，郡丞葉嗣昌书， <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0055a" n="0055a"/> <lb ed="GA" n="0055a01"/>住山释元恭立。赵善密者，不知何许人，亦同住山圆悟来此。熙寧 <lb ed="GA" n="0055a02"/>春，崔令同丕绩师亦至，勒字于潭右水际。国朝天启元年，葉文忠 <lb ed="GA" n="0055a03"/>公复构亭于龙堂旧址，莆宗伯林公尧俞书扁曰“作霖”。未幾，为山 <lb ed="GA" n="0055a04"/>邻所焚，独石碑一方载〈登潭〉诗，有“人日看山雨乍收”之句。悬崖之 <lb ed="GA" n="0055a05"/>中题“潜龙”者，径江侍御林公汝翥笔也。由潭流下为瀑布泉，泉之 <lb ed="GA" n="0055a06"/>旁有危石，高可数丈，三面悬虚，屹然而立，曰“飞来石”。崇祯乙亥夏， <lb ed="GA" n="0055a07"/>费邑侯道用篆“振鹭之瀑”于上。其馀岁久字湮，为水所澌，不能尽 <lb ed="GA" n="0055a08"/>见。再历而上有石鼓，即第三潭也。一石如鼓，鲠于潭旁。四潭悬溜 <lb ed="GA" n="0055a09"/>数丈，亦如泻珠，比龙湫稍差。但巖壁极峭，遊者不敢履，多从崖头 <lb ed="GA" n="0055a10"/>俯瞩而已。玉箸隐于幽谷，是名七潭。泉自高泻，望若玉箸，然去石 <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0056a" n="0056a"/> <lb ed="GA" n="0056a01"/>鼓则远矣。至九渊则隐显非常，变化莫测。或求之弗得，有时自现， <lb ed="GA" n="0056a02"/>为樵者所睹。其馀诸潭各成形勝，皆有可观。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0056a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">溪</cb:mulu><head>溪<note place="inline">三</note></head> <lb ed="GA" n="0056a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">石门溪</cb:mulu><head>石门溪</head> <lb ed="GA" n="0056a05"/><p xml:id="pGA084p0056a0501">去寺西北一里。两石相倚如门，状极奇怪。水从下流出，绕过寺前。 <lb ed="GA" n="0056a06"/>棠阴夹岸，覆盖如亭，中有乱石可坐。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0056a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">大溪</cb:mulu><head>大溪</head> <lb ed="GA" n="0056a08"/><p xml:id="pGA084p0056a0801">源自九渊龙潭而来，奔流不绝，与拱桥之外石门溪水会，直注径 <lb ed="GA" n="0056a09"/>江。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0056a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">小溪</cb:mulu><head>小溪</head> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0057a" n="0057a"/> <lb ed="GA" n="0057a01"/><p xml:id="pGA084p0057a0101">在寺右涧，石门之水注焉。阴映如盖，淸凉如镜，傍有石壁堪题。外 <lb ed="GA" n="0057a02"/>石楯、石桌十馀，禅衲适兴烹茗，传韵于此。故师有〈小溪十咏〉之作， <lb ed="GA" n="0057a03"/>从者和之。冷然有声，闻之热恼烦浊不觉冰消矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0057a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">井</cb:mulu><head>井<note place="inline">三</note></head> <lb ed="GA" n="0057a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">龙井</cb:mulu><head>龙井</head> <lb ed="GA" n="0057a06"/><p xml:id="pGA084p0057a0601">法堂後石巖壁立，下有石穴方如盘，深不二尺，淸而甘，虽亢旱弗 <lb ed="GA" n="0057a07"/>涸。辛卯冬，构龙宫于上，以便祈祷。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0057a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">古井</cb:mulu><head>古井</head> <lb ed="GA" n="0057a09"/><p xml:id="pGA084p0057a0901">阔六尺，围二丈，深二丈馀。在<persName>应供</persName>堂之右。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0057a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">金仙井</cb:mulu><head>金仙井</head> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0058a" n="0058a"/> <lb ed="GA" n="0058a01"/><p xml:id="pGA084p0058a0101">在寺右臂後水笕坑中。庚寅春，构翠竹庵，寻源得水，故名其泉曰 <lb ed="GA" n="0058a02"/>“般若”。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0058a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">泉</cb:mulu><head>泉<note place="inline">三</note></head> <lb ed="GA" n="0058a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">虎跑泉</cb:mulu><head>虎跑泉</head> <lb ed="GA" n="0058a05"/><p xml:id="pGA084p0058a0501">在寺右虎薮坑上。昼夜混混不竭，以笕引之，直至香积。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0058a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">罗汉泉</cb:mulu><head>罗汉泉</head> <lb ed="GA" n="0058a07"/><p xml:id="pGA084p0058a0701">在罗汉峰间。石隙流涌，去寺五里许，系石门溪之本源，直汇寺前 <lb ed="GA" n="0058a08"/>放生池。</p></cb:div> <lb ed="GA" n="0058a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">般若泉</cb:mulu><head>般若泉</head> <lb ed="GA" n="0058a10"/><p xml:id="pGA084p0058a1001">在水笕坑中，直注坑前而隐。遊翠竹庵者，勺而烹，淸香甘美，试茗 <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0059a" n="0059a"/> <lb ed="GA" n="0059a01"/>尤嘉。</p></cb:div></cb:div></cb:div> <lb ed="GA" n="0059a02"/> <lb ed="GA" n="0059a03"/> <lb ed="GA" n="0059a04"/> <lb ed="GA" n="0059a05"/> <lb ed="GA" n="0059a06"/> <lb ed="GA" n="0059a07"/> <lb ed="GA" n="0059a08"/> <lb ed="GA" n="0059a09"/> <lb ed="GA" n="0059a10"/> <pb ed="GA" xml:id="GA084.0086.0060a" n="0060a"/> <lb ed="GA" n="0060a01"/> <lb ed="GA" n="0060a02"/> <lb ed="GA" n="0060a03"/> <lb ed="GA" n="0060a04"/> <lb ed="GA" n="0060a05"/> <lb ed="GA" n="0060a06"/> <lb ed="GA" n="0060a07"/> <lb ed="GA" n="0060a08"/> <lb ed="GA" n="0060a09"/> <lb ed="GA" n="0060a10"/> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0006a0301" to="#end0006a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">净</lem><rdg wit="#wit.orig">净</rdg></app> <app from="#beg0013a0701" to="#end0013a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">主</lem><rdg wit="#wit.orig"> </rdg></app> <app from="#beg0014a0701" to="#end0014a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">入</lem><rdg wit="#wit.orig"> </rdg></app> <app from="#beg0014a0801" to="#end0014a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">则</lem><rdg wit="#wit.orig"> </rdg></app> <app from="#beg0014a0901" to="#end0014a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">法</lem><rdg wit="#wit.orig">去</rdg></app> <app from="#beg0014a0902" to="#end0014a0902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">无不</lem><rdg wit="#wit.orig"> </rdg></app> <app from="#beg0014a1001" to="#end0014a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">恋者</lem><rdg wit="#wit.orig"> </rdg></app> <app from="#beg0015a0201" to="#end0015a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">方</lem><rdg wit="#wit.orig"> </rdg></app> <app from="#beg0016a0201" to="#end0016a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">杀</lem><rdg wit="#wit.orig"> </rdg></app> <app from="#beg0017a0701" to="#end0017a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">书</lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app> <app from="#beg0019a1001" to="#end0019a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0021a0401" to="#end0021a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">崚</lem><rdg wit="#wit.orig"> </rdg></app> <app from="#beg0021a0402" to="#end0021a0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">嶒</lem><rdg wit="#wit.orig">层</rdg></app> <app from="#beg0021a0501" to="#end0021a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">骤雨</lem><rdg wit="#wit.orig"> </rdg></app> <app from="#beg0023a0301" to="#end0023a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">充</lem><rdg wit="#wit.orig">克</rdg></app> <app from="#beg0027a0101" to="#end0027a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">净</lem><rdg wit="#wit.orig">净</rdg></app> <app from="#beg0027a0601" to="#end0027a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">率</lem><rdg wit="#wit.orig">卒</rdg></app> <app from="#beg0046a1001" to="#end0046a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">嵷</lem><rdg wit="#wit.orig">从</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="dila-notes"> <head>法鼓文理学院 挍注</head> <p> <note n="0013001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0013001">“主”字底本缺漏，兹依隐元禅师重修本《黄蘗山寺志》補入。（周书荣点挍，福建省<persName>佛</persName>教协会：《福建<persName>佛</persName>教》季刊，2005年第2期，取自 http://www.baohuasi.org/qikan/fjfj/2005/02/014ḥtm，2012.12.30）本篇補缺字所據同此。</note> <note n="0017001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0017001">“书”字底本缺漏，兹依兹依隐元禅师重修本《黄蘗山寺志》補入。（周书荣点挍，福建省<persName>佛</persName>教协会：《福建<persName>佛</persName>教》季刊，2005年第2期，取自 http://www.baohuasi.org/qikan/fjfj/2005/02/014ḥtm，2012.12.30）</note> <note n="0018001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0018001">顺治本有释隐元〈叙重修黄蘗山寺志〉一篇，底本未收录；兹依张智等编辑《中国<persName>佛</persName>寺志丛刊 102･黄蘗山寺志》pp. 1-10 補录。（扬州：廣陵书社，2006）</note> <note n="0021001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0021001">“崚”字底本缺漏，兹依隐元禅师重修本《黄蘗山寺志》補入。（周书荣点挍，福建省<persName>佛</persName>教协会：《福建<persName>佛</persName>教》季刊，2005年第2期，取自 http://www.baohuasi.org/qikan/fjfj/2005/02/014ḥtm，2012.12.30）本篇補缺字所據同此。</note> <note n="0026001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0026001">“秉”，疑当作“乘”。</note> <note n="0035001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0035001">山图一之一：狮子峰、香炉峰</note> <note n="0036001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0036001">山图一之二：桑池园、环翠亭、海会塔</note> <note n="0037001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0037001">山图二之一：费和尙寿塔</note> <note n="0038001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0038001">山图二之二：报恩塔</note> <note n="0039001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0039001">山图三之一：公妈塔</note> <note n="0040001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0040001">山图三之二：中天祖塔</note> <note n="0041001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0041001">山图四之一：钵盂峰、<name role="" type="person">天柱峰</name></note> <note n="0042001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0042001">山图四之二：五雲峰、紫微峰、屛障峰、报雨峰、珠簾瀑布、作霖亭。癸巳端月既朢，古蒲谢图南写。</note> <note n="0044001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0044001">一说希运禅师出家于江西洪州高安县之黄蘗山寺。《宋高僧传》卷第二十：“释希运。闽人也。年及就傅，鄕挍推其慧利，乃割爱投高安黄蘗山寺出家。”(CBETA, T50, no. 2061, p. 842, b28)</note> <note n="0052001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0052001">隐元禅师重修本于“山”後，尙有“路左一小仑，系江家墓禁”十字。（周书荣点挍，福建省<persName>佛</persName>教协会：《福建<persName>佛</persName>教》季刊，2005年第3期，取自 http://www.baohuasi.org/qikan/fjfj/2005/03/014ḥtm，2012.12.30）</note> <note n="0053001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0053001">隐元禅师重修本于“处”後，尙有“今江家宅焉”五字。（周书荣点挍，福建省<persName>佛</persName>教协会：《福建<persName>佛</persName>教》季刊，2005年第3期，取自 http://www.baohuasi.org/qikan/fjfj/2005/03/014ḥtm，2012.12.30）</note> <note n="0054001" resp="#resp1" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0054001">“汮亭”，底本 p. 454 作“汋亭”。</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0006a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0006a0301">净【CB】，净【志彙】</note> <note n="0013a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0013a0701">主【CB】，［－］【志彙】</note> <note n="0014a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0014a0701">入【CB】，［－］【志彙】</note> <note n="0014a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0014a0801">则【CB】，［－］【志彙】</note> <note n="0014a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0014a0901">法【CB】，去【志彙】</note> <note n="0014a0902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0014a0902">无不【CB】，［－］【志彙】</note> <note n="0014a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0014a1001">恋者【CB】，［－］【志彙】</note> <note n="0015a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0015a0201">方【CB】，［－］【志彙】</note> <note n="0016a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0016a0201">杀【CB】，［－］【志彙】</note> <note n="0017a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0017a0701">书【CB】，［－］【志彙】</note> <note n="0019a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0019a1001">已【CB】，巳【志彙】</note> <note n="0021a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0021a0401">崚【CB】，［－］【志彙】</note> <note n="0021a0402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0021a0402">嶒【CB】，层【志彙】</note> <note n="0021a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0021a0501">骤雨【CB】，［－］【志彙】</note> <note n="0023a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0023a0301">充【CB】，克【志彙】</note> <note n="0027a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0027a0101">净【CB】，净【志彙】</note> <note n="0027a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0027a0601">率【CB】，卒【志彙】</note> <note n="0046a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0046a1001">嵷【CB】，从【志彙】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>